Płyn hamulcowy należy wymieniać co 2 lata, niezależnie od przebiegu samochodu. Liczy się czas, ponieważ płyn jest higroskopijny i stopniowo pochłania wilgoć nawet wtedy, gdy auto większość czasu stoi w garażu. Woda obniża jego temperaturę wrzenia, dlatego sam przebieg nie wystarcza do oceny jego stanu.
Dlaczego płyn hamulcowy traci właściwości?
Płyn hamulcowy przenosi ciśnienie z pedału do zacisków lub cylinderków przy kołach. Aby działał prawidłowo, musi pozostać praktycznie nieściśliwy i zachować wysoką temperaturę wrzenia. Z czasem pochłania wilgoć przez uszczelnienia oraz przewody. Ten proces nazywa się higroskopijnością.
Im więcej wody znajduje się w płynie, tym niższa jest jego temperatura wrzenia. Podczas długiego zjazdu ze wzniesienia albo serii intensywnych hamowań płyn może się mocno nagrzać. Jeżeli zacznie wrzeć, powstaje para, która – w przeciwieństwie do cieczy – łatwo się spręża. To zjawisko określa się jako vapor lock, czyli korek parowy.
Kierowca może wtedy poczuć, że pedał hamulca staje się miękki lub wpada w podłogę. Skuteczność hamowania gwałtownie spada, a w skrajnym przypadku hamulce mogą przestać działać. Wilgoć sprzyja też korozji metalowych elementów układu, między innymi przewodów, zacisków i pompy hamulcowej.
Kiedy wymienić płyn poza ustalonym terminem?
Dwuletni interwał jest podstawową zasadą, ale nie jedynym powodem do wymiany. Zareaguj wcześniej, gdy wystąpi jedna z poniższych sytuacji:
- Pedał hamulca stał się wyraźnie miękki albo stopniowo zapada się podczas nacisku.
- Tester wykazał zbyt dużą zawartość wody lub zbyt niską temperaturę wrzenia.
- Płyn jest czarny albo bardzo ciemny, choć sam kolor nie zastępuje pomiaru.
- Układ był otwierany, doszło do wycieku lub trzeba było często uzupełniać poziom w zbiorniczku.
- Kupujesz używany samochód bez wiarygodnej dokumentacji serwisowej.
Przed długą trasą górską również warto sprawdzić stan płynu. Intensywne hamowanie szczególnie mocno obciąża układ i ujawnia problemy, które podczas spokojnej jazdy mogą pozostać niezauważone.
Jak sprawdzić stan płynu hamulcowego?
Najbardziej obiektywną metodą dla kierowcy jest tester płynu hamulcowego. Proste urządzenia mierzą zawartość wody za pomocą elektrod lub szacują temperaturę wrzenia. Ich ceny często mieszczą się w przedziale 20–50 zł, ale wynik taniego testera traktuj jako wskazówkę, nie pomiar laboratoryjny.
Podstawową kontrolę możesz wykonać w kilku etapach:
- Sprawdź w instrukcji, jaki typ płynu przewidział producent.
- Oczyść okolice korka zbiorniczka, aby brud nie dostał się do układu.
- Uruchom tester zgodnie z jego instrukcją i zanurz sondę w płynie.
- Porównaj wskazanie z zakresem opisanym przez producenta urządzenia.
- Jeśli wynik jest nieprawidłowy, zleć wymianę i kontrolę szczelności układu.
Kolor pomaga wykryć oczywiste zużycie. Świeży płyn jest zwykle jasny, żółtawy, bursztynowy lub niemal bezbarwny. Ciemnobrązowy albo czarny płyn jest sygnałem ostrzegawczym, ale jasny kolor nie gwarantuje dobrych parametrów. Płyn może wyglądać poprawnie, a mimo to zawierać zbyt dużo wilgoci.
Klasy płynów hamulcowych DOT
Oznaczenie DOT informuje między innymi o wymaganej temperaturze wrzenia i składzie płynu. Wartości w tabeli dotyczą minimalnych parametrów określonych dla danej klasy:
| Norma | Suchy punkt wrzenia | Zastosowanie |
|---|---|---|
| DOT 3 | min. 205°C | Starsze samochody, obecnie stosowany rzadziej |
| DOT 4 | min. 230°C | Najczęściej spotykany w nowoczesnych autach |
| DOT 5 | min. 260°C | Płyn silikonowy, specjalne zastosowania |
| DOT 5.1 | min. 270°C | Układy wymagające wysokiej temperatury wrzenia |
DOT 3, DOT 4 i DOT 5.1 mają bazę glikolową i są ze sobą mieszalne, choć mieszanie może pogorszyć parametry całej mieszaniny. Nie stosuj niższej klasy tylko dlatego, że jest dostępna. DOT 5 ma bazę silikonową i nie wolno mieszać go z DOT 3, DOT 4 ani DOT 5.1. Zawsze sprawdź wymagania w instrukcji samochodu lub na oznaczeniu zbiorniczka.
Wymiana samodzielna czy w warsztacie?
Samodzielna wymiana jest możliwa, jeśli masz właściwy płyn, zestaw do odpowietrzania i doświadczenie przy pracy z układem hamulcowym. W wielu nowoczesnych samochodach z ABS i ESP odpowietrzanie może jednak wymagać aktywacji zaworów za pomocą komputera diagnostycznego. Dotyczy to zwłaszcza układów o rozbudowanej elektronice.
Wizytę w profesjonalnym serwisie wybierz szczególnie wtedy, gdy:
- Samochód ma rozbudowany układ ABS/ESP i nie masz sprzętu diagnostycznego.
- Układ był naprawiany albo został rozszczelniony.
- Widzisz wyciek, mokre przewody lub szybko spadający poziom płynu.
- Nie masz pewności, jaki płyn zastosować lub jak prawidłowo odpowietrzyć układ.
- Po wymianie pedał nadal jest miękki albo zapada się podczas nacisku.
Płyn hamulcowy niszczy lakier i może podrażniać skórę oraz oczy. Pracuj w rękawicach, zabezpiecz karoserię i natychmiast spłucz rozlany płyn dużą ilością wody. Zużytego płynu nie wylewaj do kanalizacji ani nie wyrzucaj do zwykłych śmieci. Oddaj go do warsztatu lub punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych.
Najprostsza zasada brzmi: jeśli od poprzedniej wymiany minęły dwa lata, nie czekaj na wyraźne objawy. Wymiana płynu i kontrola szczelności układu są wtedy rozsądniejszym rozwiązaniem niż ocenianie hamulców dopiero podczas awaryjnego hamowania.
Artykuł nie stanowi porady technicznej. Jeśli masz wątpliwości dotyczące sprawności układu hamulcowego, skontaktuj się z wykwalifikowanym mechanikiem.