Strona główna
Smary i preparaty
Smar grafitowy czy litowy – który wybrać do konkretnych zadań?

Smar grafitowy czy litowy – który wybrać do konkretnych zadań?

Smar nakładany na element metalowy

Do większości łożysk tocznych, piast i standardowych przegubów wybierz smar litowy. Smar grafitowy jest rozwiązaniem specjalistycznym do wolnego ruchu, dużych nacisków, wysokiej temperatury i wybranych połączeń ślizgowych. Nie stosuj go w szybkoobrotowych łożyskach tocznych, ponieważ cząstki grafitu mogą przyspieszać zużycie i doprowadzić do zatarcia.

Smar grafitowy czy litowy – najważniejsze różnice

Oba preparaty ograniczają tarcie, ale pracują w innych warunkach. Smar litowy zawiera olej bazowy zagęszczony mydłem litowym. Grafitowy łączy olej bazowy z cząstkami grafitu, które zapewniają poślizg także po częściowym odparowaniu lub wypchnięciu oleju.

Cecha Smar litowy Smar grafitowy
Baza Olej mineralny lub syntetyczny oraz mydło litowe Olej mineralny lub syntetyczny, zagęszczacz i grafit
Główne właściwości Dobra przyczepność, ochrona antykorozyjna i uniwersalność Suchy poślizg, odporność na naciski i wysoką temperaturę
Typowe zastosowanie Łożyska toczne, piasty, przeguby, zawiasy i standardowe punkty smarne Resory, prowadnice, wolnobieżne połączenia ślizgowe i wybrane gwinty
Ograniczenia Wersja standardowa może nie wystarczyć przy bardzo dużych naciskach lub wysokiej temperaturze Nie nadaje się do większości szybkoobrotowych łożysk i może powodować problemy przy aluminium

Dlaczego smar litowy jest najczęstszym wyborem?

Smar litowy dobrze przylega do metalowych powierzchni, zachowuje stabilność podczas pracy i zwykle zapewnia dobrą odporność na wodę. Z tego powodu jest pierwszym wyborem przy obsłudze wielu maszyn, pojazdów i urządzeń pracujących w normalnych warunkach.

Do łożysk tocznych nie wystarczy jednak sama informacja, że produkt jest „litowy”. Trzeba sprawdzić jego lepkość oleju bazowego, klasę konsystencji NLGI, zakres temperatur, odporność na wodę oraz dopuszczalną prędkość obrotową. Często spotyka się klasę NLGI 2 według DIN 51818, lecz właściwy parametr zawsze wynika z instrukcji łożyska lub maszyny. Zbyt gęsty smar może zwiększać opory ruchu i temperaturę.

W mocniej obciążonych węzłach można zastosować litowy smar z dodatkami EP. Poprawiają one odporność filmu smarnego na naciski, ale nie sprawiają, że każdy taki produkt nadaje się do każdego łożyska.

Typowe zastosowania smaru litowego obejmują:

  • łożyska toczne pracujące zgodnie z wymaganiami producenta,
  • piasty, rolki i standardowe punkty smarne maszyn,
  • przeguby oraz elementy ruchome pracujące w normalnych warunkach,
  • zawiasy i mechanizmy narażone na wilgoć, jeśli dokumentacja dopuszcza taki produkt.

Kiedy stosować smar grafitowy?

Grafit działa jako stały składnik smarny. Jego warstwowa budowa ułatwia przesuwanie się powierzchni względem siebie, dlatego może podtrzymywać poślizg również wtedy, gdy olej bazowy zostanie wyparty albo odparuje. Nie oznacza to jednak, że smar grafitowy jest lepszą wersją smaru litowego. Jest przeznaczony do innych zadań.

Sprawdza się przede wszystkim w wolnobieżnych połączeniach ślizgowych, przy dużych naciskach, zabrudzeniu, wilgoci lub podwyższonej temperaturze. W zależności od receptury może być używany do resorów piórowych, prowadnic, sworzni, otwartych mechanizmów, łańcuchów i gwintów narażonych na zapieczenie.

Najczęstsze zastosowania smaru grafitowego to:

  • resory piórowe i wolnobieżne elementy zawieszenia,
  • prowadnice, sworznie oraz połączenia ślizgowe pracujące pod obciążeniem,
  • gwinty i śruby, które mogą zapiekać się pod wpływem temperatury,
  • wybrane mechanizmy przemysłowe, w których producent dopuszcza smar z grafitem.

Trzeba rozróżnić temperaturę pracy całego produktu od właściwości samego grafitu. Olej i zagęszczacz mogą utracić parametry znacznie wcześniej, natomiast pozostała warstwa grafitu nadal może zapewniać suchy poślizg. Dlatego zakres podany na etykiecie konkretnego smaru ma większe znaczenie niż ogólna odporność grafitu na temperaturę.

Ostrzeżenie dotyczące łożysk i aluminium

Nie stosuj zwykłego smaru grafitowego w szybkoobrotowych łożyskach tocznych. Cząstki stałe mogą działać ściernie w precyzyjnym układzie bieżni i elementów tocznych. W efekcie rośnie ryzyko przegrzewania, zużycia i zatarcia. Do takiego łożyska wybiera się produkt wskazany przez producenta, najczęściej właściwie dobrany smar litowy lub inną specjalistyczną formulację.

Grafit przewodzi prąd, dlatego nie powinien trafiać do precyzyjnej elektroniki, styków i podzespołów, w których może spowodować zwarcie. Należy też zachować ostrożność przy aluminium, magnezie, cynku i kadmie. W obecności wilgoci może dojść do korozji galwanicznej. Ryzyko jest większe w środowisku z solą lub chlorkami.

Jak podjąć decyzję przed zakupem?

Przed wyborem preparatu sprawdź cztery podstawowe informacje dotyczące punktu smarnego:

  • Rodzaj elementu – ustal, czy smar trafi do łożyska tocznego, sworznia, przegubu, prowadnicy czy gwintu.
  • Prędkość pracy – przy szybkoobrotowym łożysku nie wybieraj grafitu bez wyraźnego dopuszczenia producenta.
  • Materiał – przy aluminium narażonym na wilgoć zrezygnuj ze smaru grafitowego i sprawdź rozwiązanie zalecane dla danego stopu.
  • Warunki pracy – uwzględnij temperaturę, wodę, pył, naciski, udary oraz wymaganą klasę NLGI.

Jeżeli smar ma trafić do przegubu homokinetycznego, nie zastępuj produktu dedykowanego zwykłym smarem grafitowym ani uniwersalnym litowym. Do takich przegubów stosuje się najczęściej smar molibdenowy na bazie litowej z dodatkiem dwusiarczku molibdenu i dodatkami EP, zgodnie ze specyfikacją pojazdu.

Najprostsza zasada brzmi: łożysko toczne i normalne warunki pracy – właściwie dobrany smar litowy. Wolny ruch, duży nacisk, element ślizgowy lub gwint narażony na zapieczenie – smar grafitowy może być właściwym wyborem, o ile nie ma kontaktu z materiałami i układami, dla których jest niewskazany.

Redakcja mikar24.pl

Mikar24.pl to portal dla kierowców, którzy chcą rozumieć swoje auto i dbać o nie bez przepłacania. Piszemy o olejach i płynach eksploatacyjnych, przeglądach i naprawach, mechanice i elektryce, myciu i pielęgnacji karoserii oraz wnętrza, oponach i felgach, a także o tym, jak przygotować samochód na zimę, lato i dłuższą trasę. Zaglądamy też do motocykli, samochodów dostawczych, kamperów i przyczep.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?