Do zdecydowanej większości współczesnych samochodów osobowych lepszym wyborem są amortyzatory gazowo-olejowe, potocznie nazywane gazowymi. Zapewniają stabilniejsze tłumienie, lepszy kontakt kół z nawierzchnią i większą kontrolę podczas hamowania lub nagłego skrętu. Amortyzatory olejowe mogą mieć sens w starszych, prostych albo użytkowych pojazdach, gdy liczą się niski koszt i spokojny sposób jazdy.
Dlaczego amortyzatory gazowe działają stabilniej?
Amortyzator olejowy wykorzystuje olej hydrauliczny, który przepływa przez zawory podczas ruchu tłoka. W amortyzatorze gazowym także znajduje się olej, ale konstrukcja zawiera dodatkowo gaz pod ciśnieniem, najczęściej azot. Dlatego poprawna nazwa brzmi amortyzator gazowo-olejowy. Gaz nie zastępuje oleju, tylko wspiera jego pracę.
Podczas intensywnego ruchu olej może ulec napowietrzeniu, czyli wymieszaniu z pęcherzykami gazu. Taki spieniony czynnik stawia mniej przewidywalny opór, przez co spada siła tłumienia. Gaz pod ciśnieniem ogranicza to zjawisko i pomaga utrzymać bardziej stałą charakterystykę amortyzatora. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy zawieszenie pracuje szybko i wielokrotnie.
W praktyce rozróżnia się dwa sposoby pracy amortyzatora:
- High speed dotyczy szybkich ruchów koła względem nadwozia, na przykład podczas przejazdu przez serię dziur lub poprzecznych nierówności. Celem jest możliwie szybkie uspokojenie koła, aby pozostawało w kontakcie z nawierzchnią.
- Low speed odnosi się do wolniejszych ruchów całego nadwozia względem kół, takich jak przechył podczas skręcania, nurkowanie przy hamowaniu albo kołysanie po zmianie obciążenia.
- Oba zakresy pracy częściowo się łączą, ponieważ nierówna droga może jednocześnie poruszać kołem i wprawiać nadwozie w kołysanie.
- Stała siła tłumienia ogranicza narastanie drgań podczas kolejnych nierówności lub następujących po sobie manewrów.
Wyższa siła tłumienia nie oznacza, że amortyzator jest „twardszy” w takim sensie jak sprężyna. To właśnie sprężyna decyduje o podstawowej twardości zawieszenia, a amortyzator kontroluje szybkość jego ruchu. Amortyzator o mocniejszym tłumieniu może dawać twardsze odczucia, ponieważ szybciej ogranicza kołysanie, ale nie zmienia sztywności samej sprężyny.
Zbyt mała siła tłumienia może chwilowo poprawiać komfort, lecz wydłuża ruchy zawieszenia. Przy kilku nierównościach z rzędu koło może zbyt długo tracić nacisk na drogę, a nadwozie może mocniej się przechylać. W czasie hamowania lub omijania przeszkody oznacza to mniejszą rezerwę przyczepności.
Amortyzatory olejowe czy gazowe – porównanie
| Cecha | Amortyzator olejowy | Amortyzator gazowo-olejowy |
|---|---|---|
| Komfort | Zwykle większy przy spokojnej jeździe i łagodnej pracy zawieszenia | Może dawać twardsze odczucia, ale lepiej kontroluje ruch nadwozia i kół |
| Odporność na przegrzewanie | Mniejsza podczas intensywnej, powtarzalnej pracy | Większa stabilność charakterystyki dzięki ograniczeniu aeracji oleju |
| Precyzja prowadzenia | Wystarczająca przy spokojnym użytkowaniu, słabsza przy dużych obciążeniach i szybkich zmianach kierunku | Lepsza kontrola podczas hamowania, skręcania i jazdy po nierównościach |
| Cena | Zwykle niższa | Zwykle wyższa ze względu na bardziej złożoną konstrukcję |
| Trwałość | Może dobrze sprawdzać się w prostych, użytkowych zastosowaniach | Oferuje stabilniejsze działanie, ale rozszczelnienie może szybko pogorszyć jego pracę |
Kiedy wybrać amortyzatory gazowo-olejowe?
Gazowo-olejowe będą rozsądniejszym wyborem, gdy samochód regularnie porusza się z większą prędkością, jest cięższy albo musi zachować przewidywalne prowadzenie w zmiennych warunkach. Dotyczy to nie tylko sportowej jazdy. Liczy się także częste hamowanie, jazda po nierównej drodze i przewożenie dodatkowego obciążenia.
Ten typ warto rozważyć w następujących sytuacjach:
- samochód służy do codziennej jazdy po mieście, drogach pozamiejskich i autostradach
- zależy Ci na stabilności podczas hamowania i nagłego omijania przeszkody
- auto jest ciężkie albo często jeździ z pasażerami i bagażem
- zawieszenie pracuje intensywnie na nierównych drogach lub w lekkim terenie
- samochód ma większe koła, zmienione zawieszenie albo dodatkowe wyposażenie zwiększające masę
Nie oznacza to, że każdy amortyzator gazowo-olejowy pasuje do każdego auta. Charakterystyka musi odpowiadać sprężynom, masie pojazdu, osi oraz zaleceniom producenta. Sama obecność gazu nie naprawi źle dobranego zawieszenia.
Kiedy amortyzatory olejowe mogą wystarczyć?
Amortyzatory olejowe nadal mogą być uzasadnione w starszych samochodach, prostych pojazdach użytkowych i konstrukcjach wykorzystywanych głównie przy małych prędkościach. Sprawdzą się także wtedy, gdy producent przewidział taki typ, a auto nie jest intensywnie obciążane ani używane do szybkiej jazdy.
Olejowe mogą wystarczyć, gdy:
- samochód porusza się spokojnie i głównie po dobrych drogach
- najważniejszy jest niski koszt części, a wymagania dotyczące prowadzenia są niewielkie
- chodzi o bardzo stary samochód używany rekreacyjnie, dla którego zachowanie fabrycznej charakterystyki ma większe znaczenie niż poprawa precyzji
- pojazd użytkowy pracuje przy małych prędkościach, a priorytetem są prostota i odporność w konkretnych warunkach
W nowoczesnym samochodzie osobowym wybór tańszego amortyzatora olejowego tylko po to, aby uzyskać bardziej miękkie odczucia, może być pozorną oszczędnością. Komfort nie powinien oznaczać długiego kołysania nadwozia ani gorszego kontaktu kół z nawierzchnią.
Ostateczny wybór i mieszanie typów
Jeżeli producent dopuszcza oba rozwiązania, do współczesnego auta osobowego zwykle lepiej wybrać amortyzatory gazowo-olejowe. Dają bardziej powtarzalną siłę tłumienia i większą kontrolę nad pojazdem, zwłaszcza podczas szybkiej jazdy, hamowania oraz przejazdu przez serię nierówności.
Nie należy mieszać amortyzatorów olejowych i gazowo-olejowych na jednej osi. Różna charakterystyka tłumienia po lewej i prawej stronie może pogorszyć zachowanie samochodu podczas hamowania lub skrętu. Najbezpieczniej stosować komplet zgodny ze specyfikacją producenta, a ewentualną zmianę typu przeprowadzać parami na całej osi.
Werdykt jest prosty: do większości współczesnych samochodów wybierz amortyzatory gazowo-olejowe, a olejowe traktuj jako rozwiązanie dla konkretnych starszych lub użytkowych zastosowań.